Aansprakelijkheid van de bewindvoerder


Vaak komen mensen naar ons kantoor met klachten over hun bewindvoerder, bijvoorbeeld omdat zij vermoeden dat hun bewindvoerder onjuist omgaat met hun geld en daardoor schade ontstaat. Ook komen bewindvoerders regelmatig naar ons toe met vragen als een van hun klanten onvrede uit over het bewind dat gevoerd wordt, waarbij er soms zelfs al sprake is van een aansprakelijkheidsstelling namens de onder bewind gestelde. Deze blog geeft een korte uiteenzetting over wat bewindvoering nou precies inhoudt, wat de taak van een bewindvoerder is en wanneer een bewindvoerder mogelijk aansprakelijk is voor zijn optreden.

Wat is bewindvoering?

Allereerst: wat is bewindvoering nou eigenlijk? Het meerderjarigenbewind is in feite een vorm van zorgverlening. Zorgverlening voor mensen die blijvend of tijdelijk niet meer in staat zijn op een verantwoordelijke manier met hun financiën om te gaan, om welke reden dan ook. Op aanvraag van de persoon zelf, of bijvoorbeeld op aanvraag van een familielid, wordt er door de rechtbank een bewindvoerder benoemd. Die bewindvoerder neemt dan het beheer over het geld en de eigendommen van de persoon in kwestie over, om er vervolgens voor te zorgen dat alle vaste lasten op tijd betaald worden. Het doel is om de financiële positie te stabiliseren en waar mogelijk te verbeteren.

Bewindvoering strekt echter minder ver dan curatele. Anders dan bij curatele blijft de onder bewind gestelde volledig bekwaam om allerlei handelingen te verrichten. Alleen de beschikkingsbevoegdheid over de onder bewind gestelde goederen gaat over op de bewindvoerder. De onder bewind gestelde kan daardoor gewoon nog (rechts)handelingen verrichten met gevolgen voor zijn vermogen. Gedacht kan worden aan het aangaan van een arbeidsovereenkomst (waarbij zijn salaris dan wel weer onder het bewind komt te vallen). Het is om die reden dat in deze context naar de onder bewind gestelde wordt verwezen met de term ‘rechthebbende’: de persoon in kwestie behoudt nog steeds de (eigendoms)rechten over zijn goederen. De rechthebbende kan derhalve bijvoorbeeld ook nog steeds zelfstandig een uitkeringsaanvraag doen of in bezwaar gaan tegen een besluit van de gemeente daaromtrent. Een rechtbank overwoog op dit punt al eens dat de bewindvoerder de rechthebbende weliswaar in en buiten rechte vertegenwoordigt, maar dat dit niet betekent dat een rechthebbende niet zelf bezwaar kan maken tegen een besluit van de gemeente betreffende een uitkering. Dat er, zoals de rechtbank tevens overweegt, wel enige medewerking van de bewindvoerder nodig is om dit bezwaarschrift ontvankelijk te laten zijn (waarvoor overigens geen formele vereisten gelden), doet daar niks aan af.

Essentieel is dus dat niet de persoon, maar de goederen onder bewind worden gesteld. De taak van de bewindvoerder is om de financiële belangen van de rechthebbende zo goed mogelijk te behartigen. Bewindvoerders zijn echter ook mensen en mensen maken fouten. Maar als een bewindvoerder een grove fout maakt of structureel verkeerde keuzes maakt waardoor schade ontstaat in het vermogen van de rechthebbende, kan het zo zijn dat hij of zij aansprakelijk gehouden kan worden voor die schade. Het bewind strekt immers tot bescherming van iemand die zelf zijn financiële belangen niet meer kan behartigen. Wanneer het juist de bewindvoerder is die er een potje van maakt, moet de rechthebbende ook tegen hem of haar beschermd kunnen worden.

Aansprakelijkheid?

Afgezien van een verzoek tot ontslag van de betreffende bewindvoerder, biedt de wet deze mogelijkheid in artikel 1:444 BW: ‘Een bewindvoerder is jegens de rechthebbende aansprakelijk, indien hij in de zorg van een goed bewindvoerder te kort schiet, tenzij de tekortkoming hem niet kan worden toegerekend.’ Hiermee wordt echter niet zo veel duidelijk, want wat wordt precies verstaan onder de zorg van een goed bewindvoerder?

Daarvoor is van belang om eerst na te gaan of een rechthebbende nog in staat wordt geacht zijn eigen wil te kunnen bepalen: is hij of zij nog wel ‘wilsbekwaam’? Die vraag is belangrijk omdat de overheersende opvatting is dat een bewindvoerder te allen tijde rekening moet houden met de nog aanwezige mogelijkheden tot zelfbeschikking van de rechthebbende, en die vervolgens ook honoreren. Voor niet-alledaagse aankopen of schenkingen dient de bewindvoerder dan bijvoorbeeld nog toestemming van de rechthebbende te krijgen. Ook overwegen rechters veelal dat rechthebbenden in de eerste plaats zelf verantwoordelijk zijn voor hun leven. Je zou dus kunnen zeggen dat de taak van een bewindvoerder eindigt waar het zelfbeschikkingsrecht en de immer resterende verantwoordelijkheid van een rechthebbende begint. Een precieze uitleg van wat ‘zorg van een goed bewindvoerder’ inhoudt, is niet makkelijk te geven. De rechtspraak op dit vlak is erg casuïstisch en hangt dus af van de omstandigheden van het geval. De maatstaf die in zijn algemeenheid geldt voor de beoordeling of een bewindvoerder zijn taak naar behoren verricht, is of de bewindvoerder aan de onder bewind gestelde goederen de zorg besteedt die men gewoonlijk ook aan de eigen goederen geeft. Daarbij is het bepalend wat de bewindvoerder wist of redelijkerwijs behoorde te weten op het moment van handelen. Als het gaat om een verwijt die structureel van aard is, komt daarbij nog de moeilijkheid dat er een punt aangewezen moet worden waarop je kunt zeggen: ‘Daar is het fout gegaan, de schade die vanaf dat moment is ontstaan komt voor rekening van de bewindvoerder!’

Concreet voorbeeld van duidelijk tekortschieten is als de bewindvoerder een zogenaamde ‘geldcarrousel’ uitvoert, dat wil zeggen dat de gelden van de ene rechthebbende gebruikt worden om betalingen van de andere rechthebbende te doen en vice versa, zodat er vermenging van gelden plaatsvindt. Andere voorbeelden zijn het niet betalen van (huur)vorderingen terwijl daar wel geld voor was of het zonder toestemming uitvoeren van handelingen waarvoor toestemming vereist was. Toch levert niet ieder terecht verwijt ook direct aansprakelijkheid in rechte op. In een door ons succesvol gevoerde procedure verwoordde de kantonrechter te Maastricht het onlangs (in de kern genomen) mooi: "Als het werk van een bewindvoerder met de cijfers van een schoolrapport zou kunnen worden beoordeeld, dan is het voorstelbaar dat er bewindvoerders zijn die een 8 of een 9 halen. Die verdienen daarvoor een pluim. Voorstelbaar is echter ook dat bewindvoerders wellicht (iets) meer of anders kunnen doen, maar toch een voldoende halen. Zolang niet wordt aangetoond dat de bewindvoerder een onvoldoende haalt, is de bewindvoerder niet aansprakelijk."

Ons advies

Is een rechthebbende ontevreden over de taakvervulling van de bewindvoerder, dan is het eerste advies om de bewindvoerder daar zelf over aan te spreken. Daarna kan gedacht worden aan het indienen van een officiële klacht, waarvoor informatie te vinden is op www.rechtspraak.nl. De ervaring leert echter dat dit niet altijd mag baten.

Wanneer u als bewindvoerder te maken krijgt met een rechthebbende die u verwijt niet voldoende zorg te betrachten over het vermogen, of indien u als rechthebbende twijfels heeft over de manier waarop uw bewindvoerder omgaat met uw vermogen, dan is het raadzaam om professioneel advies in te winnen. Team Civiel van Boumans & Partners Advocaten heeft jaren ervaring in het adviseren en succesvol afronden van procedures op dit vlak, zowel voor rechthebbenden als voor bewindvoerders. Heeft u dus vragen, schroom dan niet om contact met ons op te nemen!

Uitgelichte berichten
Recente berichten
Archief
Zoeken op tags
Volg ons
  • Facebook Basic Square
  • Twitter Basic Square
  • Google+ Basic Square

Telefoon 045-571 4576

Fax 045-5713026

 

info@boumans-adv.nl

Openingstijden:

Ma-vr 8:30 tot 17:00 uur

Samenwerking

Algemene voorwaarden

Privacy statement

Klachten

  • Wix Facebook page
  • LinkedIn Social Icon